کامکوات

کامکوات و خواص مفید آن

---

کامکوات، میوه جالب و خوش طعمی از خانواده مرکبات است که همه ما آن‌را دیده‌ایم و می‌شناسیم. میوه ای شبیه پرتقال دارای پوست نارنجی رنگ که درون آن مانند سایر مرکبات پره پره است، ولیکن اندازه و فرم آن مانند خرما کوچک و بیضوی و دارای هسته است.

---

 

این میوه زمستانه - بهاره بوده، از اروپا به ایران آمده است و طعمی شبیه به دیگر میوه‌های خانواده مرکبات دارد با این تفاوت که می‌توان آن‌را درسته و با پوست مصرف کرد.

از دیدگاه گیاه شناسی، کامکوات متعلق به خانواده  Rutaceae زیر شاخه‌ی Fortunella ها است که پس از انتقال این گیاه از چین به اروپا توسط گیاه شناسی با نام رابرت فورچون (Robert Fortune) در اواسط قرن نوزده این گونه نامگذاری شد.

درخت کامکوات دارای برگ‌های ریز و همیشه سبز است و بومی بخشی از کوه‌های جنوب شرق چین است و در حال حاضر به منظور بهره برداری از میوه‌ی لذیذ آن و همچنین به عنوان یک گیاه تزئینی در نقاط دیگر دنیا از جمله ایالات متحده کشت و پرورش داده می‌شود.

در فصل زمستان یک درخت بالغ کامکوات می‌تواند وزن چند صد عدد از میوه زیبایش را که هرکدام به اندازه یک زیتون درشت هستند، تحمل کند.

زمانی که میوه کامکوات را برش می‌زنیم ظاهری شبیه به یک پرتقال کوچک دارد که پرهای آن به سفتی به یکدیگر و پوسته خارجی متصل شده‌اند و عموماً یک یا دو عدد هسته در مرکز هر پره وجود دارد. طعم هسته مانند هسته‌های پرتقال تلخ است و هنگام خوردن میوه باید از دهان خارج شده و دور ریخته شود.

 

این گیاه واریته های متفاوتی دارد اما تنها چهار نوع آن برای بهره برداری از میوه‌اش کشت می‌شود

* کامکوات ناگامی (Nagami kumquat): که میوه‌ای بیضی شکل دارد و فراوان‌ترین گونه‌ی زیر کشت در ایالات متحده است. میوه آن نرم و خوش طعم است و پوستی به رنگ زرد روشن دارد.

* کامکوات مارومی (Marumi kumquat): میوه‌ای گرد با طعم شیرین دارد.

* کامکوات میه وا (Meiwa kumquat): میوه‌ای گرد دارد و اندازه میوه‌ی آن از سایر گونه‌ها بزرگ‌تر است. این گونه در ژاپن با نام نینپو شناخته می‌شود و محبوبیت زیادی دارد.

* کامکوات هونکونگی (Hong Kong Wild)

 

فوائد مصرف میوه‌ی کامکوات برای بدن

* این میوه نیز مانند دیگر مرکبات کالری کمی دارد. 100 گرم از این میوه‌ دارای تنها 71 کالری انرژی است. در عین حال میوه‌ای بسیار ارزشمند و دارای فواید تغذیه‌ای بسیار است زیرا منبع غنی فیبر، املاح، ویتامین و آنتی‌اکسیدان است که مصرف آن اثرات قابل توجهی در سلامت بدن دارد.

 

* این میوه با پوست مصرف می‌شود و این مسئله مزیت این میوه نسبت به دیگر اعضاء خانواده‌ی مرکبات است چرا که پوسته‌ی آن دارای روغن‌های ضروری مورد نیاز بدن، آنتی اکسیدان و فیبر است. 100 گرم از این میوه دارای 7/6 گرم فیبر است که 17 درصد از فیبر مورد نیاز روزانه‌ی بدن ما را تأمین می‌کند. به علاوه با خوردن این میوه مقدار قابل توجهی تانن، پکتین، همی سلولز و دیگر پلی‌ساکاریدهای غیر نشاسته ای (NSP) وارد بدن ما می‌شود.

 

* با مصرف این میوه به صورت تازه، ترکیبات آنتی اکسیدانی مانند فلاوونوئیدهای پلی فنلی مانند کاروتن‌ها، لوتئین، زاگزانتین و تانن‌ها دریافت می‌شود. ترکیبات روغنی بسیار مفیدی که در پوست این میوه وجود دارد عبارت است از لیمونن، پینن، برگاموتن، کاریفیلن، هومولن و مورولن.

 

* به علاوه این میوه دارای ویتامین‌های آنتی اکسیدانی چون ویتامین A ، C و E است. وجود تمامی این ترکیبات آنتی‌اکسیدان در این میوه‌ی جالب موجب شده که مصرف تازه آن بتواند به راحتی ترکیبات اکسیدانی را از بدن ما جمع‌آوری کرده در نتیجه از بروز سرطان، دیابت، عفونت و بیماری‌های دژنراتیو بکاهد.

 

* این میوه نیز مانند پرتقال دارای ویتامین C به مقدار زیاد است. 100 گرم از آن دارای 9/47 گرم از این ویتامین است که تأمین کننده 73 درصد از نیاز روزانه ماست. ویتامین C یکی از آنتی‌اکسیدان‌های طبیعی است که علاوه بر فعالیت آنتی‌اکسیدانی نقش مهمی در تولید ترکیباتی چون کلاژن در بدن دارد از این رو در بهبود زخم بسیار موثر است به علاوه ضد رشد ویروس و ضد سرطان است و مانع بروز بیماری‌های تحلیل برنده اعصاب می‌شود. این ویتامین از بروز آرتریت روماتوئید و دیابت می‌کاهد. ویتامین C با تبدیل آهن موجود در غذا از حالت فریک (سه ظرفیتی) به حالت فرو (دو ظرفیتی) موجب تسهیل جذب آهن می‌شود.

 

* کامکوات دارای مقدار قابل توجهی از ویتامین‌های خانواده‌ی B است مانند تیامین(B1)، نیاسین (B3)، پیریدوکسین (B6)،فولات و اسید پانتوتنیک. این ویتامین‌ها به عنوان کوفاکتور فرآیندهای متابولیسم کربوهیدرات، پروتئین و چربی در بدن فعالیت می‌کنند.

 

*  این میوه علاوه بر ویتامین فراوان دارای برخی از املاح نیز هست مانند کلسیم، مس، پتاسیم، منگنز، آهن، سلنیوم وروی. 100 گرم از نوع خشک شده‌ی این میوه دارای 640 میلی گرم پتاسیم، 162 میلی گرم کلسیم و 03/2 میلی گرم آهن است. پتاسیم یکی از ترکیبات مهم موجود در داخل سلول‌ها و مایعات بدن است و به کنترل ضربان قلب و فشار خون کمک می‌کند. مس عنصری است که در تولید گلبول‌های سرخ نقش دارد و آهن نیز برای تولید گلبول‌های سرخ و فرآیندهای اکسیداسیون سلولی مورد نیاز است.

 

جدول ترکیبات موجود در 100 گرم میوه کامکوات

(Fortunella species)

ماده مغذی	مقدار ماده مغذی	درصد تأمین نیاز روزانه
انرژی	71 Kcal	3.5%
کربوهیدرات	15.90 g	12%
پروتئین	1.88 g	3%
چربی کل	0.86 g	4%
کلسترول	0 mg	0%
فیبر	6.5 g	17%
ویتامین‌ها
فولات	17 mcg	4%
نیاسین	0.429 mg	2.5%
اسید پانتوتنیک	0.208 mg	4%
پیریدوکسین	0.036 mg	3%
ریبوفلاوین	0.090 mg	7%
تیامین	0.037	3%
ویتامین A	290 IU	10%
ویتامین C	43.9 mg	73%
ویتامین E	0.15 mg	1%
ویتامین K	0 mcg	0%
الکترولیت‌ها
سدیم	10 mg	0.5%
پتاسیم	186 mg	4%
املاح
کلسیم	62 mg	6%
مس	0.095 mg	10%
آهن	0.86 mg	11%
منیزیم	20 mg	5%
منگنز	0.135 mg	6%
سلنیوم	0.0 mcg	0%
روی	0.17 mg	1%
فیتونوترینت‌ها
بتا کاروتن	0 mcg	--
آلفا کاروتن	155 mcg	--
بتا- کریپتوگزانتین	193 mcg	--
لوتئین - زگزانتین	129 mcg	--
(Source: USDA National Nutrient data base)

 

انتخاب و ذخیره سازی این میوه

کامکوات میوه‌ای است که از نیمه‌های آبان تا نیمه‌های خرداد در دسترس است. واریته‌های "ناگامی" و "میه وا" گونه‌های فراوان‌تر هستند. در هنگام خرید توجه کنید که بهترین نوع کامکوات باید پوستی سفت و صاف داشته باشد و رنگ آن نارنجی رنگ و شفاف باشد و ترجیحاً با برگ چیده شده باشد. از انتخاب انواع سبز و کال آن اجتناب کنید و میوه‌هایی را که له شده‌اند یا بریدگی در آن‌ها وجود دارد را انتخاب نکنید.

نگهداری این میوه آسان است زیرا ماندگاری طولانی دارد و در دمای اتاق به مدت 3 تا 4 روز و در داخل یخچال تا سه هفته سالم می‌ماند. نوع یخ زده‌ی آن‌را را می‌توان تا 6 ماه یا بیشتر نگهداری کرد.

 

نکاتی در زمینه تهیه و مصرف کامکوات

این میوه را نباید پیش از رسیدن کامل از درخت چید.

برای مصرف می‌توان آن‌را به صورت تازه یا به صورت کمپوت استفاده کرد و همچنین می‌توان مربای لذیذی از آن تهیه کرد و یا حتی می‌توان آن‌را به سالاد اضافه کرد.

برای ماندگاری بیشتر بهتر است این میوه در آب سرد شسته شده و با دستمالی به آرامی خشک شود. 

اگر میوه را با انگشتان به آرامی فشار دهید و آب آن‌را میل کنید از طعم لذیذ آن لذت خواهید برد.

اگر تمایل داشتید آن‌را درسته مصرف کنید آن‌را مانند انگور و زیتون با پوست میل کنید.

 

انواع روش های مصرف کامکوات:

* می‌توان این میوه را برش زده و به سالاد میوه یا سالاد سبزیجات اضافه کرد.

* این میوه ظاهر بسیار اشتهاآوری دارد و می‌تواند به عنوان تزئین غذا مورد استفاده قرار گیرد.

* مارمالاد تهیه شده از کامکوات بسیار لذیذ است زیرا علی‌رغم دیگر مرکبات که پوست بسیار تلخی دارند، پوست این میوه طعمی شیرین و مطلوب دارد.

* کامکوات پوره شده را می‌توان در تهیه سس‌ها، عصاره میوه، مربا و ژله استفاده کرد.

* آب این میوه در تهیه‌ی آب میوه‌های مخلوط، کیک، پای و بستنی استفاده می‌شود.

* از آب این میوه در طعم‌دهی به گوشت قرمز و گوشت مرغ و همچنین ماهی استفاده می‌شود.

 

نکات ایمنی

استفاده از این میوه مانند دیگر مرکبات در زنان باردار، شیرده و کودکان و همچنین دیگر گروه‌های سنی آزاد است.

پشن فروت

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

منشاء گیاه : 

 پشن فروت ارغوانی بومی برزیل جنوبی بوده كه از پاراگوئه به آرژانتین شمالی رفته است وفرم زرد منشاء آن نامعلوم یاشایدمنطقه آمازون برزیل ویا یك هیبرید مابین P.edulis*P.ligularis می باشد كه بررسیهاومطالعات انجام شده نظریه هیبریدراتائید نمی كند. در استرالیاكشت پشن فروت بصورت محدوددر منطقه ساحلی Queensland انجام می گیرد كه سابقه آن به قبل ازسال 1900 برمی گردد،در هاوایی از سال 1880 برای اولین بار با استفاده از بذور پشن فروت ارغوانی وارداتی از استرالیا بیشتر به صورت تك درخت درباغات منازل اقدام به كشت شد.

سازگاری :

پشن فروت ارغوانی طالب آب وهوای نیمه گرمسیری وكلیمای عاری از یخبندان میباشد ،بهرحال دیده شده است كه این درخت توانسته است در دمای بالای 20 درجه سانتیگرادبدون هیچگونه خسارت جدی ادامه رشد دهد .این گیاه در كالیفرنیا از شمال دور تا Sanjose ،در آب وهوای كوهستان و آب وهوای سانسفرانسیسكو كشت شده است . ممكن است مقداری از برگهای گیاه وساقه های رونده در زمستانهای سردخسارت ببیند،اغلب ریشه ها بعد از بین رفتن سیستم انتهایی (نوك )آنها، دوباره جوانه می زنند ، گیاه نمی تواند در گرمای شد ید تابستان رشد كند.پشن فروت زرد طالب آب وهوای گرمسیری ویا نزدیك به گرمسیری بوده كه حساسیت زیاد به سرما ویخبندان دارد .هر دو فرم نیاز به باد شكن در برابر باد دارند ، معمولا بارندگی سالانه باید حداقل 35 اینچ باشد .ساقه های رونده پشن فروت انواع محیط های سر پوشیده خوبی میسازند اما نیاز به داربست دارند ،آنها دالانهای زیبایی تشكیل می دهند.

شرح مورفولوژیكی :

پشن فروت دارای ساقه های رونده محكم بوده كه به وسیله پیچكها تقریبا به هر نگهدارنده ای می چسبد ،آنها می توانند در سال15 الی 20 فوت رشد كنند هر سال باید انها را باداربستهای قوی هدایت و نگهداری كرد ، آنها معمولا زندگی كوتاهی بین 5 الی 7 سال دارند . شاخ وبرگ :

برگهای متناوب پشن فروت همیشه سبز هستند،وقتی كه برگها به حد بلوغ رسیده وكاملا دندانه دارشدند سه قسمتی می شوند.آنها 3الی 8اینچ طول دارند،سطح روی برگ سبزپررنگ وصیغلی ،پایین برگ كم رنگتر می باشد.ساقه ها جوان وپیچك داربارنگهای قرمزیاارغوانی كه بطور ویژه فرم زرد رنگ به خود می گیرند.
گل :

گلها منفرد،خوشبوودارای پهنا 2الی 3 اینچ می باشد،آنها روی گره های حاصل از شاخه های جدید تولید می شوند، شكوفه هادرون 3برگچه سبز زنده در آغوش گرفته می شوند.آنها شامل 5كاسبرگ سبزسفید ،5 گلبرگ سفید ویك كلاله چتر مانندمستقیم ،نوك پره ها سفید ،زمینه ارغوانی خوش رنگ هستند ،آنها همچنین دارای 5 پرچم با بساكهای درشت می باشند ،تخمدان و خامه سه شاخه ای آن دارای ساختار برآمدگی مركزی می باشد .پشن فروت ارغوانی خود بارور و بهترین گرده افشانی تحت شرایط مرطوب انجام می گیرد ، گلها به رنگ زرد وكامل بوده اما خود عقیم می باشد . زنبورهای درودگر موثر ترین گرده افشان و بهتر از زنبور عسل عمل می كند ، باد به علت سنگینی و چسبندگی گرده ها موثر نمی باشد. گلها را با دست نیز می شود گرده افشانی كرد.
میوه :

میوه تقریبا گرد و بیضی شكل می باشد ، پهنا 1 الی 3 اینچ ، پوست آن چرم مانند كه نرم و مومی شكل بوده و آرایش رنگ آن از ارغوانی تیره كمرنگ با خالهای سفید ریز تا زرد روشن یا رنگ كدو حلوایی می باشد . درون میوه یك حفره وجود دارد كه كم و بیش با یك ماده معطر دو جداره پر شده است ، كیسه های غشایی پرتقالی رنگ ، عصاره گوشتی كه محتوی بذر های حفره دار – سخت ، كوچك ، قهوه ای تیره یا سیاه می باشد . دارای مزه بی نظیری كه قابل ستایش می باشد ، عطرو بوی آن شبیه گواوا وشیرینی زیادی دارد . گونه زرد رنگ آن معمولا بزرگتر از ارغوانی می باشد . اما گوشت گونه ارغوانی دارای اسید كم ، مزه وعطر بهتر می باشد و بخش عمده میوه را عصاره تشكیل می دهد

كاشت :

انتخاب بستر : ساقه های رونده گیاه پشن فروت در زیر نور خورشید كامل به جز جاهای خیلی گرم كه سایه های آن قابل تحمل باشد را ترجیح می دهند . ساقه های رونده نسبتا زود رشد می باشند ، بنابراین اهمیت دارد قبل از این كه در آینده گیاه را بكاریم یك رشته فنس های حلقوی یا داربست های قوی قبل از كاشت در زمین نصب كنیم .این گیاه همچنین می تواند در آلاچیق های زیبا و جالب توجه پرورش یابد خاك : ساقه های رونده پشن فروت در انواع خاك رشد می كنند اما مناسب ترین آن خاك سبك و شنی لومی با 5/7 تا 5/6 = PH می باشد . بستر لازم است زه كشی عالی داشته باشد .

كوددهی :

موهای پشن فروت سریع الرشد هستند و لازم است به طور منظم كوددهی شوند . یك انتخاب ارجح فرمول كودی 20 – 5 – 10 NPK به كار برده شده در نسبت 3 پوند برای هر گیاه چهار بار در سال است همچنین مصرف بیش از حد ازت باعث رویش زیادی شاخ وبرگ و تاخیر در گلدهی می شود . همیشه بایستی مواظب نقصان و كمبودهای ساقه های پشن فروت باشیم مخصوصا پتاسیم و كلسیم و چیزهای كم اهمیت تر مثل منیزیم . گیاهانی كه به وسیله یخبندان دچار صدمه و خسارت شده اند بایستی وقتی هوا در حال گرم شدن است از تغذیه و كوددهی مناسب و پر مایه برخوردار شوند .

ازدیاد :

معمولا تكثیر گیاه پشن فروت از بذر می باشد. واریته هایی حاصل از دگرگرده افشانی بوسیله نهالهای بذری فرم زرد به وجود آمده است ،واین به چیره شدن بر مشكلات خود عقیمی كمك میكند.بذوری كه بلا فاصله پس از جدا شدن از میوه كاشته می شوند 10 الی 20روز بعد جوانه می زنند.بذوز پاك وانبار شده سرعت جوانه زنی پایینتروآهسته تری دارند.بذور باید در عمق5/الی1اینچی بستركاشته شوند و گیاهچه ها ممكن است زمانی كه 10 اینچ ارتفاع دارند نشاكاری شوند .اگر بلندتر باشند(تا3فوت ) قسمت انتهایی بایستیبرداشت : میوه خیلی سریع از رنگ سبز به ارغوانی سیر یا زرد تغییر رنگ می دهد وقتی كه رسیده شود در عرض چند روی زمین می افتد آنها همچنین می توانند چـیــده شوند در زمان تغییر رنگ یا روی زمین هر روز جمع آوری شوند. برای انبار كردن پشن فروت میوه ها باید شسته و خشك شده وبه آرامی در جعبه ها قرار داده شوند . آنها می توانند به مدت 2 الی 3 هفته در دمای 50 درجه فارنهایت باقی بمانند . میوه وقتی كه به آرامی در حال پژمرده شدن و پلاسیدن می باشد شیرین است . هم میوه و هم عصاره خیلی خوب فریز می شوند . طعم و مزه پشن فروت خیلی متناسب وشبیه به مركبات و بسیاری از سایرمیوه می باشد وبه همین خاطر با ذائقه و سلیقه بسیاری از مردم خوش می آید چون آنها از نظر طعم و مزه شبیه هم هستند  قطع شوند وگیاهان خیلی سنگین آبیاری شوند .

ارقام :

الف – فرم ارغوانی

۱- شوالیه سیاه ( Black Knight ) اولین بار توسط پاتریك ورلی در ایالت ماساچوست به صورت كشت گلدانی توسعه داده شد . خوشبو و معطر ، میوه ارغوانی تیره تا سیاه ، اندازه وشكل آن به صورت تخم مرغ بزرگ می باشد . مزه و طعم بسیار خوب و عالی ، گیاه قوی ، شاخه های متراكم و فشرده ، خود گشن بسیار پرمیوه ، شاخ و برگ زیبا و خوش اندام ، عالی برای فضاهای سر بسته . P.edulis Flavicarpa .۲- كاهانا ( Kahuna ) خیلی بزرگ ، میوه ارغوانی متوسط ، شیرین ، مزه و طعم كمی ترش اسیدی ، خوب برای عصاره گیری ، تولید شاخه های خود بارور ،‌تولید در تمام طول فصل ، بزرگ ، شاخ و برگ جالب توجه . ۳- پاول اك ( Paul Ecke ) منشاء آن در Encinitas كالیفرنیاست . از صفات خیلی خوب اندازه متوسط میوه ارغوانی آن است . مناسب برای عصاره گیری و مصرف تازه خوری می باشد . متراكم ، شاخه خیلی بارآور ، ۴ – ارغوانی عظیم الجثه 

ب- فرم زرد :

1- طلایی برزیلی (Brazilian Golden ) بزرگ ، میوه طلایی تا زرد ، بزرگتر از فرم های استاندارد ، طعم و مزه بعضی تند ، شاخه های بی نهایت قوی ، نیاز مند پایه های گرده افشان تقاطع ای ، فوق العاده بزرگ ، گلها خوشبو و معطر ، سفید با یك مركز تیره ، شكوفه دهی هنگام میانه تابستان ، آغاز میوه دهی زیاد آن در اواخر ماه آگوست ( اواخر مرداد ) تا اوایل سپتامبر ( نیمه اول شهریور ) . 2- زرد عظیم الجثه ( Golden Giant ) یك رقم دارای میوه زرد رنگ بزرگ كه منشاء آن استرالیا می باشد .

ارسال به